Geloof het of niet, In het begin schiep God de hemel en de aarde

GKv Emmaus 7 augustus 2016
#durftevragen serie #8
de bijbel ligt open bij Genesis 1

1      Dinodino.nl

–      Spaart u ook Dino plaatjes?

Dat vroegen ze bij de kassa van de Albert Heijn. Na de voetballers en de korting van 10 euro op een dagje Efteling kreeg je bij elke 10 euro aan boodschappen 4 dino’s.

–          Als u ze niet spaart, mag ik ze dan?

IMG-20160728-WA0005

M’n kleinzoon Jasper in Emmeloord heeft ze alle 160, een album vol. En “… op m’n tablet heb ik een app, opa, waarmee ik ze kan laten leven.”

Wie van jullie [kids] heeft ze gespaard?

Wie van jullie [ouders] had er moeite mee?

Is het waar wat Freek Vonk vertelt? Denk je echt dat hier op aarde dino’s geleefd hebben? Zaten ze ook in de ark van Noach? Of waren ze toen al miljoenen jaren uitgestorven?

Laat ik even jullie mening peilen.

dino

Er zaten dinosaurussen in de ark van Noach.

Eens of oneens? [discussie]

Ik merk dat er in de gemeente vragen leven. Bij onze jongeren. Bij hun ouders. Wat ze leren op school, spoort van geen kanten met de bijbel. Ik krijg ook vragen van de jeugdleiders die leiding geven aan de mentorgroepen.

De wetenschap zegt dat de oerknal de enige verklaring is voor onze wereld. Is dat onzin of een mooie manier waarop ongelovige mensen ontdekken dat God de schepper alles gemaakt heeft?

Kun je de big bang combineren met Zondag 9?

oerknal

God heeft deze wereld door middel van een oerknal geschapen – eens of oneens?

Het staat in een bijzin: … die hemel en aarde met al wat erin is, uit niets geschapen heeft – maar als je daaraan twijfelt, valt er dan niet meer weg? Is er een god? is hij almachtig? Ben ik hier toevallig of heeft m’n leven een doel – als kind van de Vader?

Vandaag lees ik met u Genesis 1. In het besef dat ook daarover veel verschil van mening is. In zes dagen … is dat in 6 x 24 uur – of kan één zo’n dag ook miljoenen jaren beslaan … 6 tijdperken?

ND enquete.png

Nog één peiling:

Is de aarde miljarden jaren oud of ongeveer 6.000 jaar?—jong of oud?

2      Disclaimer

Bedenk daarbij goed. Ik ben een dominee, geen wetenschapper. Ik kan jullie helpen om de bijbel te lezen. De goede vragen te stellen – volgens mij zijn er geen foute vragen #durftevragen – op de goede plek … er zijn nl. sommige goede vragen die je niet aan de bijbel moet stellen.

Boven de preek zet ik:

Geloof ’t of niet, in het begin schiep God de hemel en de aarde

3      Geboortekaartje

In mijn kast staan veel boeken over Genesis. Een daarvan heet Het boek der geboorten.  Dat is de letterlijke vertaling van het hebreeuwse woord toledoth.

De oude bijbel heeft geen hoofdstukken zoals wij. Maar er is wel een indeling in 10 toledoth:

  • 5 vers 1: dit is de toledoth van Adam
  • 11 vers 27: de toledoth van Terach
  • 36 vers 1: de toledoth van Esau
  • 37 vers 2: Jakob en z’n nakomelingen
  • En dat begint hier in 2 vers 4: dit is de toledoth van de hemel en de aarde

Het boek der geboorten. Zo begon het en daar liep het op uit. De genesis, de oorsprong.

Genesis 1 is een geboortekaartje.

geboortekaart Melisa.png

Op m’n pc vond ik nog het geboortekaartje van Melisa.

Dat kaartje laat zien hoe blij de ouders zijn met het nieuwe leven. Verwondering: een compleet nieuw mensje, alles erop en eraan. Eerbied voor de Schepper die Melisa laat leven.

Nou is er een nerd van een neefje die meer wil weten. Maar hoe kan dat nou? Waar komt die baby vandaan? Wat hebben jullie 9 maanden geleden gedaan? – Wijsneus, je mag niet alles vragen. Hussen met je neus ertussen!

Zulke wijsneuzen heb je ook in Genesis 1.

    •  Op de eerste dag schiep God het licht. De lampen hing hij pas aan het hemelgewelf op de vierde dag. Dat kan toch niet?
    • Op de zesde dag schiep God de mens. Adam en zijn mannin. Genesis 2 vertelt een ander verhaal, lijkt ‘t. Eerst Adam, toen de tuin, de dieren en dan pas Eva. Een superlange dag moet dat geweest zijn.
    • Hoe oud is de aarde? De wetenschap weet ‘t zeker: 4,54 miljard jaar. Zie de aardlagen met de fossielen, zie het uitdijende heelal. Dan kun je terugrekenen naar een oerknal. – Wie de jaren in Genesis 5 optelt, komt tot een ander verhaal: over Noach die Adam nog gesproken heeft. De aarde is dan zo’n 6.000 jaar oud.
  • Tegenover het evolutionisme staan de zgn. creationisten die de schepping als verklaring van deze wereld nemen. Of minstens een ID – intelligent design – er zou een schepper god kunnen zijn. Why not?
  • De ‘oude EO en EH’ hebben dat laatste een tijd verdedigd. Interessant dat Andries c.s. nu een theïstische evolutie verdedigen. Er is een god – theos – die via big bang en in de weg van geleidelijke ontwikkeling alles heeft geschapen.

9789085432852-het-geheime-logboek-van-topnerd-tycho

4      Topnerd Tycho

Hoe breng je dat nieuwe inzicht – want dat is ’t toch wel – aan de man [m/v]? Je huurt Corien Oranje in – afgestudeerd theoloog en gevierd kinderboekenschrijfster [topverkopers zijn: Kampioen, Tropisch Complot en Onderbroek voor Opa] – en je laat haar een boek over topnerd Tycho Bonnema schrijven.

Echt een heerlijk boek over Tycho – niet zo goed in gym, wel in computers en in rekenen, in alle ‘boekdingen’, echt een nerd. De types in z’n klas, het schoolkamp, z’n verliefdheid op Christi. Mooi beschreven.

Waar het om gaat is dat de klas allerlei dingen gaat onderzoeken. Het fietsenhok ontploft. Is het een meteoriet? Hoe zit dat? Toevallig heeft Tycho een oom die professor is en die de klas en meester Jan-Jaap wil helpen om dingen te gaan ontdekken.

In oom Jeroen herkennen we Cees Dekker, die als mede-auteur optreedt. Gelovig en toch … hij verdedigt de oerknal en zelfs het standpunt dat chimpansees en wij gezamenlijke voorouders hebben. Adam of Aap 2.0 voor kinderen. En ouders.

1331632

Via de moeder van Anna komen ook mensen voorbij die de bijbel ‘gewoon letterlijk nemen’. Een dag is een dag. Waarom zou God miljarden jaren nemen als hij ’t ook in 6 dagen kan doen? God heeft de aarde expres oud geschapen. De wereldomvattende zondvloed heeft een grote impact gehad. Enzovoort.

De boodschap van Topnerd Tycho is dat je best kunt uitgaan van een theïstische evolutie. Het boek Genesis is goed te lezen en te geloven, ook nu wij meer weten over de oerknal en de dino’s.

CPs-oI4WwAEBuvV

5      Vertelconventies

Nog even terug naar Melisa en haar ouders.

geboortekaart Melisa

Dit geboortekaartje geeft weinig informatie. Ja, hoe zwaar de baby is en hoe lang. Maar niet of de zwangerschap makkelijk of moeilijk was. En al helemaal niet of de seks lekker was. – Hussen met je neus ertussen!

Maar stel nou dat ’t wijsneuzige neefje gaat studeren. Medicijnen. Gynaecologie. Dan moet-ie wel meer weten. Over zwanger worden en zwanger zijn. Over complicaties bij de geboorte.

Dan is zo’n kaartje niet genoeg. In de kerk kan hij God danken voor het wonder van dit kind. Heer, u opent de moederschoot. Maar als hij bij een tentamen alleen dit kaartje voorleest – het nieuwe leven is een wonder, een kostbaar geschenk van God, dat maakt het zo bijzonder – dan krijgt hij een 1. En terecht.

Snap je wat ik daarmee bedoel?

De bijbel is geen geschiedenisboek. En ook geen handboek voor geologie of astronomie. Je mag de bijbel niet overvragen. Genesis 1 gaat niet over hoe en wat maar over wie. In het begin schiep God de hemel en de aarde.

6-days-of-Creation-horizontal

Vers 1 is het opschrift.

Vers 31 is de climax:

God keek naar alles wat hij had gemaakt en zag dat het zeer goed was.

Zo was het niet. De aarde begon woest en doods – vers 2 – maar dankzij de Geest die vogel Gods is ze nu leefbaar en bewoonbaar geworden.

Hoe? Daar zit een mooie structuur in: zes dagen, tweemaal drie.

  • licht en donker op dag 1 en 4
  • de hemel en het water met alles wat er zwemt en zweeft, dag 2 en 5
  • het vasteland gescheiden van de zee met dieren en mensen als bewoners, dag 3 en 6

Gods werkweek beschreven vanuit de onze – 4e gebod. Gods rust als voorbeeld voor de onze – wij mogen met hem rusten en feestvieren in de zeer goede schepping!

Hoe het precies ging, of het letterlijk zo gebeurd is … dit gaat niet over hoe en wat maar wel over wie. Wat een geweldig verhaal is dit!

Eta_Carinae_filtered_370x231

Een voorbeeld. Vers 14 tot 19:[2]

God zei: ‘Er moeten lichten aan het hemelgewelf komen om de dag te scheiden van de nacht. Ze moeten de seizoenen aangeven en de dagen en de jaren, 15 en ze moeten dienen als lampen aan het hemelgewelf, om licht te geven op de aarde.’ En zo gebeurde het. 16 God maakte de twee grote lichten, het grootste om over de dag te heersen, het kleinere om over de nacht te heersen, en ook de sterren. 17 Hij plaatste ze aan het hemelgewelf om licht te geven op de aarde, 18 om te heersen over de dag en de nacht en om het licht te scheiden van de duisternis. En God zag dat het goed was. 19 Het werd avond en het werd morgen. De vierde dag.

De hele oosterse wereld werd gefascineerd door de sterren. Egypte, de wijzen uit het oosten, ook Rome en Griekenland. Sterren zijn goden. Je lot staat in de sterren geschreven. – En nog:

Astronomie. Galileo. Copernicus. De geleerden in onze tijd. Zwarte gaten. Sterrenstof. Het zijn ongelooflijke ruimtes en stelsels.

En dan lees je de bijbel.

  • Als je omhoog kijkt en de zon, de maan en de sterren ziet, al die lichten aan de hemel, laat je er dan niet toe verleiden daarvoor te knielen en ze als goden te vereren …
  • God maakte ook de sterren. De hemel verhaalt van Gods majesteit, het ruime firmament maakt wijd en zijd bekend het werk van zijn handen.
  • De Grote Beer heeft hij gemaakt, en Orion, de Plejaden en de sterren van het zuiden.
  • Kun jij de Plejaden aan banden leggen of de ketenen van Orion losmaken? [God tegen Job]
  • Kun jij de dierenriem op tijd laten schijnen en de Grote Beer met haar jongen de weg wijzen?
  • Kijk omhoog: wie heeft dit alles geschapen?
  • Hij laat het leger sterren voltallig uitrukken, hij roept ze bij hun naam, een voor een; door zijn kracht en onmetelijke grootheid ontbreekt er niet één.

Bemoedigend voor Gods volk in ballingschap.

Bemoedigend voor Gods kinderen nu. Hij is er. In een wereld die woest en doods lijkt, mag je ’t geloven en belijden: Onze hulp is van de Heer die hemel en aarde gemaakt heeft. Hij laat niet los wat zijn hand begon.

6      Theïsme of Deïsme

horloge-on-time-sia

Dat laatste is wat we belijden in Zondag 9. De bijzin is bijzaak. Hoe en wat de Heer schepper is. De hoofdzin is hoofdzaak. Die machtige God is mijn lieve sterke Papa.

Ik ben bang dat sommige christenen vandaag die belijdenis te makkelijk prijsgeven.

Ik ben niet bang voor de wetenschap. Ga maar lekker studeren. Dompel je onder in de feiten. Ook op die manier leer je God kennen. Het boek van de schepping vertelt je hoe wijs en machtig God is.

Ik ben open minded. Ook een evolutie hoeft niet per se strijdig te zijn met de bijbel. Wat dat betreft ben ik de vader van Christi uit het boek. Dominees weten het vaak niet.

Dia12

Ik ben wel bang voor deïsme. Dat is:

God heeft de wereld gemaakt en daarna ontwikkelt zij zich vanzelf. God als de grote horlogemaker. Een voetbal die je een trap geeft en die vanzelf blijft doorrollen. Een oerknal die in principe alles bevat dat nodig is, inclusief de aap en daarna Adam.

Dat komt in strijd met het tweede boek van God. En met Zondag 9: dat God alles door z’n eeuwige raad en voorzienigheid in stand houdt en regeert. Gods kracht is tegenwoordig, zegt Zondag 10. Hij is er nu!

Wie een theïstische evolutie aanhangt – God is er, hij heeft alles geschapen via de big bang – moet oppassen om niet tot deïsme te vervallen – God was er, maar nu is hij ver weg.

  • Kijk omhoog: wie heeft dit alles geschapen?
  • Hij laat het leger sterren voltallig uitrukken, hij roept ze bij hun naam, een voor een; door zijn kracht en onmetelijke grootheid ontbreekt er niet één.
  • Hoeveel sterren zijn er, Abraham?
  • Hoeveel sterrenstelsels? En wat ligt erachter?
  • God weet het precies. Hij kent ze bij de naam. Elke avond roept hij ze tevoorschijn. Mijn God!

Ik eindig met een citaat van een man die mij God heeft leren kennen, James Packer.

Heb je de zee gezien? Zon, maan en sterren? Heb je op de vogels en de vissen gelet? Heb je naar het landschap gekeken, de bomen en bossen, de dieren en insecten, naar alle grote en kleine dingen? Heb je je verwonderd over de prachtige complexiteit van de mens met al zijn vermogens, en de diepe gevoelens van betovering en genegenheid die mannen en vrouwen in elkaar oproepen? Dat is toch fantastisch? En kijk nu eens naar Hem die dit alles gemaakt heeft! Nu je van die kunstwerken genoten hebt, moet je kennismaken met de kunstenaar; je was verrukt van de muziek, nu zullen we je aan de musicus zelf voorstellen.


[1] http://www.smouter.net/docs/schevolutie.htm

[2] David Atkinson, De boodschap van Genesis 1-11 [BSV-serie] p. 35-37.

7 Reacties op “Geloof het of niet, In het begin schiep God de hemel en de aarde

  1. Ik ervaar het als een hinderlijke versimpeling, Tjeerd, dat je in je preek een paar keer zegt: “Genesis 1 gaat niet over het hoe en wat, maar over Wie”. Een vals dilemma? In mijn Bijbel lees ik in Genesis 1 behalve over Wie deze wereld schiep ook veel over hoe Hij dat deed, en wat er dan ontstond. En keert dat ook niet terug, bijv. in Psalm 33: “God sprak, en het was er”?

  2. Dag Ferdinand, fijn dat je reageert.

    “Genesis 1 gaat niet over hoe en wat maar over wie.”
    Wat ik daarmee wil zeggen is dat je geen verkeerde verwachtingen moet hebben, geen antwoorden moet verwachten op onze hoe-en-wat vragen. Het voorbeeld van het geboortekaartje.
    Ik snap niet waarom je dat een vals dilemma noemt. En al helemaal niet waarom deze versimpeling je hindert😉

    Tjeerd

  3. Mijn moeite met jouw herhaalde zinnetje is, dat je mijns inziens daarmee geen recht doet aan de tekst van Genesis 1. Je versmalt wat er staat tot ‘Wie?’.
    Zegt Genesis echt niets over het ‘hoe’ en het ‘wat’? Of zijn het de (aanvechtbare) conclusies van wetenschappers over het hoe en wat zo doorslaggevend geworden dat je met het hoe en wat in Genesis 1 niet meer uit de voeten kunt?

    Ferdinand

  4. Grote woorden!

    `De wetenschap´ kan zich een te grote rol aanmeten. Dan wordt ´het geloof´ te gemakkelijk weggezet.
    Maar is het niet te gemakkelijk om de terechte vragen die hier liggen af te doen als ´aanvechtbare conclusies van wetenschappers´?

    Wij hoeven de hoe- en wat-vragen van de natuurwetenschap niet in harmonie te brengen met Genesis 1 – ‘dagen’ als tijdperken, een ‘gap’ tussen vers 1 en 2, enz. Zo moet je een geboortekaartje niet lezen.

    Ik ben nog niet overtuigd, Ferdinand.

  5. Dan reageer ik ook nog maar weer een keer, Tjeerd.
    Ik wil best ruimte laten voor terechte vragen, door de wetenschap opgeroepen. Ook m.b.t. Genesis 1. We moeten die serieus nemen. Maar wanneer ik bepaalde conclusies aanvechtbaar noem, bedoel ik dat er wetenschappers zijn die niet langer vragen stellen, maar doen alsof ze het al weten. Terwijl de wetenschappers het onderling nog lang niet eens zijn. En bepaalde conclusies niet meer dan aannames zijn i.p.v. onweerlegbare bewijzen. Lees het boekje Arrogant. Waarom wetenschappers vaak minder weten dan ze denken van de aan de VU verbonden hoogleraar Ronald Meester. Zelf geen christen!
    Mijn moeite met jouw preek blijft dan dat je, om aan terechte vragen tegemoet te komen, het lezen van Genesis 1 te makkelijk versimpelt. Het is een versmalling om je gemeenteleden te laten denken dat het in Genesis 1 alleen maar gaat over Wie, niet ook over het hoe en het wat. Als dat zo was, had Genesis 1 ook wel na vs 1 kunnen eindigen. Het is ook een versmalling –en gevaarlijker dan jij ongetwijfeld bedoelt!- wanneer je zegt dat de Bijbel geen geschiedenisboek is. Ja, het Hebreeuwse woord toledoth kan ‘geboorte’ betekenen. Maar Calvijn -een kenner van z’n talen!- wist al dat het woord een bredere betekenis heeft: “Toch strekt het zich soms breder uit, n.l. tot de gehele levengeschiedenis” (bij Gen. 6:9).
    De Bijbel geen geschiedenisboek? De zondeval dus ook misschien geen geschiedenis? De zondvloed? Wat over de torenbouw verteld word, over Abraham…..? Vertellen de evangeliën geen geschiedenis? Handelingen?
    Samenvattend: juist wanneer je aan terechte vragen recht wilt doen, moet je niet gaan versimpelen. En uitspraken doen die juist nog veel meer vragen m.b.t. tot de betrouwbaarheid van Gods Woord oproepen.

  6. Ik ben nu met vakantie maar toch nog even dit.

    Je haalt er nu heel veel bij. In het meeste ben ik ’t eens met wat je zegt. Alleen denk ik steeds meer: Dit gaat niet over mijn preek.

    De bijbel is geen geschiedenisboek. Niet in de moderne zin van het woord. Ook Genesis 2 vers 4 mag je daarvoor niet misbruiken.

    Ik ben bang dat je door geen rekening te houden met ‘vertelconventies’ en te doen alsof Genesis 1 meer is dan een geboortekaartje of een kindertekening, dat je dan aan versimpeling doet.

    Tijd om te genieten van Gods schepping!

  7. Hallo Tjeerd,

    Ik vind het allemaal maar ingewikkeld: De prachtige bijzondere fossielenkusten in Zuid-Engeland waar ik deze zomer was, de bijzondere gelijkenissen tussen mensen en dieren (Je hebt spiertjes aan je staartbeen en aan je oren, waar je verder niets mee doet. Ik kan niet kwispelen en met mijn oren draaien….).
    Waar ik het meest mee zit is met de zondeval. Heel belangrijk en noodzakelijk om te begrijpen wat Jezus Christus heeft gedaan: Vanuit perfectie en een open band met God via een duivelse zondeval naar heling door JX.
    Perfectie laat zich niet verenigen met evolutie: ‘survival of the fittest’ is onmisbaar in de evolutie, er past geen afwezigheid van dood bij evolutie en een ‘het was zeer goed’. Gedurende de evolutie (stel het klopt…) was het juist vol met strijd en dood: Met evolutie géén paradijs. Daarmee komt m.i. een fundamentele geschiedenis in het geloof (zondeval) op losse schroeven te staan. Ik zie de ruimte voor evolutionair denken i.c.m. Gen. 1 daarom niet. Dan komt m.i. het hele evangelie op losse schroeven te staan.
    Voorlopig houd ik het maar op een mysterie.

    Jan Pieter

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s