De synodalen achterna

Ze hebben dus toch gelijk gekregen.

De doemprofeten uit de Martuskerk – vooral profetessen – en Meppel – de Reformanda kliek die zich bij mij en elke dominee afvroegen of hij wel goed staat ….

Ik hoor het ze nog zo zeggen:Doorgaande_revolutie_voorkant

  • Dominee, we gaan de synodalen achterna …
  • Al die gezangen uit het liedboek …
  • Vrouwenkiesrecht – en straks de vrouw in het ambt …
  • Mensen die liever in de Westerkerk dan in de Schaapskooi kerken …
  • Homo’s aan het avondmaal en straks in de kerkenraad …
  • Oecumene in de raad van kerken? Met ketters als Kuitert zeker!

Niet alleen kerkleden zagen dit spookbeeld opdoemen. Ook de opiniemakers in Nader Bekeken en andere zwartkijkers: Waar gaan we heen?

Aan de andere kant staat iemand als GKv-watcher ‘vriend Klei’ die het sympatiek onder woorden weet te brengen:

De synodalen achterna – dit was jarenlang het spookbeeld dat verontrusten gebruikten om elke poging tot vernieuwing in de kiem te smoren. Ze beschouwden hun eigen kerk als de ware kerk. Na de Vrijmaking van 1944 kon het met de synodalen alleen maar fout gaan. In 1962 stelde Jongeling in een brochure het secularisatieproces onder de synodalen aan de kaak. Hoewel er in de jaren vijftig ogenschijnlijk weinig in de synodale wereld was veranderd, hadden intellectualisme en rationalisme sluipenderwijs terrein gewonnen. Jongeling noemde dit proces ‘het stille sterven’ en vergeleek dit met het lot van de bewoners van een eilandje in het radioactieve Nyassameer in Afrika. Die hadden niet door dat ze aan dodelijke straling blootstonden.

298Als zelfs Gerard Dekker ziet dat de GKv van nu een opvallende overeenkomst vertoont met de GKN in de jaren 1960 – 1980 … je weet wel:

Wat de gewone gereformeerden in die jaren kenmerkte, was de snelle kanteling van een relatief gesloten, orthodox kerkgenootschap naar een open kerk met een steeds diverser, minder herkenbaar profiel, een groeiende acceptatie van vrijzinnige geluiden en een terugloop van ledenaantallen.

Nou en?

De openheid en de pluraliteit, de ruimte om vragen te stellen en niet meteen alle antwoorden te hebben – daar voel ik me bij thuis. Wat dat betreft denk ik dat we veel te lang gewacht hebben om achter de synodalen aan te gaan. Daarom hoor ik ook eerder bij de Dopperkerk in Zuid-Afrika dan bij de VGKSA waar sommige vragen – over het Schriftgezag, over de rol van man en vrouw in de kerk, over homoseksualiteit – niet eens mogen bestaan.

Het moet mogelijk zijn om bijbelgetrouw en bijdetijds te zijn.

Ik zeg het Mees te Velde na:

Van_Onderen_Mees_te_Velde.jpg

[We hebben] ons te weinig verdiept in de culturele en kerkelijke realiteit waarin de GKS hun weg moesten bepalen. Voorbeelden: het liedboek, de positie van de vrouw, een landelijke dienstenorganisatie, het benutten van menswetenschappen, begrip voor hermeneutische vragen. Wij konden reageren vanuit de luxe van een kleine, krachtig georganiseerde gemeenschap met een grote mate van isolement en ‘zuiverheid’. En dus hebben we uitspraken gedaan die vooral zwart wit en antithetisch waren en anderen in de consequenties dreven. Ook over aspecten die niet allemaal evenveel de kernen van een gezond geloof raakten. Of waarin we theologisch te snelle oplossingen gaven. Soms deden we  te weinig recht aan reële vragen van de praktijk waarvoor óók de GKV na verloop van tijd kwamen te staan. Wie niet op tijd de rechte christelijke gematigdheid betracht, loopt het risico van een onbescheidenheid die vroeger of later wordt afgestraft. Als het liedboek een baken in zee wordt en het meedoen aan de Nederlandse Raad van Kerken en zo voort, dan kan het bovendien vervolgens in eigen kring een sjibbolet worden en jarenlang te veel eer krijgen in het bepalen van de identiteit.

 

DCF 1.0

Volgende week zondag preek ik over schepping en evolutie.

Wat mij opvalt, is dat de vragen die in de GKv nu gesteld worden, dezelfde zijn die toen bij ´de synodalen´ speelden. En dat de antwoorden die niet alleen ik maar ook anderen nu geven, dezelfde zijn waarover wij ooit de staf braken.

Snelle afgang als der wateren ..

Of voortschrijdend inzicht?

 

4 Reacties op “De synodalen achterna

  1. Inderdaad, vragen stellen is goed. Dat mis ik ook. Vragen mogen niet meteen afgeschreven worden. Als we de Bijbel serieus nemen in zijn andersheid, moeten we vragen stellen.
    Ik vind dit een belangrijke discussie, dus wil ik er graag op reageren.

    In de VGK in Zuid Afrika vindt nagenoeg geen theologische discussie plaats (het aantal theologen valt op de vingers van 1 of 2 handen te tellen). En als je de synoderapporten leest, is er vooral kritiek op de GKv en weinig waardering of erkenning van de legitimiteit van de vragen. Dat betreur ik, en ik vind het eenzijdig.
    Het lijkt een veilige optie om gewoon bij het oude te houden, maar het leidt tot traditionalisme. Standpunten hoeven dan niet meer door grondige exegese verdedigd te worden, maar kunnen eenvoudig gelegitimeerd worden met verwijzing naar ‘dat hebben we altijd al zo gedaan / geleerd.’ Dat is de dood in de pot. De zwart-wit uitspraken van het verleden kunnen we terecht opvatten als korte-bocht-antwoorden die niet voldoende zijn om onze roeping in onze cultuur te vervullen.

    Toch mag de vraag aan (en binnen) de GKv gesteld worden: is er genoeg afgesproken over de grenzen van discussies, om elkaar bij Gods Woord te houden? Functioneren de classes in dit opzicht goed? Ik pretendeer niet de situatie te kennen omdat ik niet in de GKv functioneer, maar vraag me dit af.
    Zou het ook kunnen zijn dat velen binnen de GKv in een soort reaktie zijn geschoten: ‘weg met de zekerheden van het verleden, alles is bediscussieerbaar en interessant’ – maar dat er teveel openheid is naar de nieuwe paden en een verminderde interesse in de oude paden? Ik denk daarbij niet aan de resultaten (wel of niet het kerkboek, enz.) die een eigen leven gaan leiden en als identiteitsmarker functioneren, maar aan de overtuigingen erachter.

    Er zijn inderdaad mensen die de synodalen als schrikbeeld aanvoeren tegen de kleinste veranderingen. We moeten goed onderscheiden. Als men daarbij de dwaalleer van Kuitert en Wiersinga in gedachten heeft, is er reden om voorzichtig te zijn (ik denk aan dat spreekwoord ‘een schip op het strand is een baken in zee’). Is er genoeg onderling toezicht om dit soort excessen af te snijden?
    Gereformeerde kerken hebben vanouds de binding aan de belijdenis gehandhaafd als bescherming van de kerken tegen verkeerde ideeën. Het lijkt me belangrijk dat dit blijft functioneren, anders wordt het voortschrijdend inzicht toch wel gedempt door de afgang.
    Het geeft daarbij ook te denken dat de Bijbel veel waarschuwingen bevat tegen dwaalleer, tegen valse profeten die de mensen naar de mond praten, en het overnemen van de afgoden van de omringende cultuur. Zou het kunnen dat er in de GKv veel optimisme is over het waarderen van de cultuur en het herverwoorden van het evangelie om de gemiddelde Nederlander (buiten én binnen de kerk) te bereiken met een begrijpelijke boodschap, maar dat het minder populair is om kritische vragen te stellen. Komt Jeremia met zijn onpopupaire kritiek ook aan het woord?

    Een voorbeeld: ik vind het erg belangrijk dat de discussie over het aanvaarden van homo’s als mens (helemaal mee eens) gepaard gaat met voldoende bezinning over de volgende vraag: in de westerse cultuur wordt homosexualiteit en gay marriage geweldig gepromoot op grond van de rechten van elk mens – moeten we dus niet zorgvuldig nagaan of we daarmee die afgod niet binnenhalen en ons aanpassen bij de cultuur waarin we leven? Ik denk daarbij aan het boek van Rosaria Butterfield (The Secret Thoughts of an Unlikely Convert). Zij was een lesbische professor in gender studies en kwam tot bekering doordat ze in aanraking kwam met een RPCNA predikant die haar respectvol benaderde en vragen stelde, terwijl hij ervan overtuigd was dat homosexualiteit zonde is. Rosaria kwam tot het inzicht dat homosexualiteit zonde is: rebellie tegen God. En ze geeft waardevolle inzichten als ze dit in een breder kader zet van andere zonden die net zo goed rebellie tegen God zijn.

    Ik ben niet op de hoogte van alle discussies in de GKv. Daarom deze vraag: is er in de GKv ook bezinning op de grenzen van de vrijheid om hedendaagse vraagstukken te bespreken? Ik wil me daar graag in verdiepen omdat de verhouding tussen onze kerkverbanden mij aan het hart gaat.

    Hartelijke groeten in onze Heer!
    Dirk Maurits

    • Dag beste broer.

      Bedankt voor je reactie. Die me dankbaar stemt – zo slecht zijn we dus niet bezig ;-)- en tot nadenken noopt.

      Vanavond in de kerkenraad ontvangen we een nieuwe ouderling en diaken. Die zetten hun handtekening onder een bindingsformulier – en dat is geen formaliteit.

      In de classes wordt aan de hand van de verslagen van kerkvisitatie inhoudelijk over zaken doorgesproken. En terecht.

      Discussies over ‘m/v in de kerk’ zijn nodig maar moeten wel over de hermeneutiek gaan. Wat dat betreft zie ik ook schepen op het strand liggen. Lees de diss van K.K. Lim uit 2002.

      Ik wil dus best ‘de synodalen achterna’ maar net als jij niet in alle opzichten. En ik vrees dat je gelijk hebt dat sommigen uit reactie tegen een verkrampt verleden, nu volledig verlicht zijn geworden en alles mooi en goed vinden.

      Schepping en evolutie? De grens trek ik …- nee, dat lees je pas als ik erover gepreekt heb. Zondag 7 augustus om 16.00 uur.

      Groet de broers en zussen daar!

  2. Misschien is de ultieme opgave vd G/geest: heb ook de irritante onheilsprofetessen lief, zonder je oren ernaar te laten hangen. Denk dat mn moeder erbij zat, daar in die Martuskerk. Het is de tragiek geworden van haar bestaan.

    • Lieve dochter.

      Het mooie van de Martuskerk vond en vind ik dat we daar stevig van mening konden verschillen en toch elkaar volledig accepteren. Ook al hadden sommigen forse kritiek op m’n preken – te kort, gebrek aan diepgang, te popie jopie – ik kreeg de kans om me te verantwoorden. En daarna gingen we in gebed.

      zie https://boereninbergen.wordpress.com/2015/12/21/wat-helpen-kaars-en-bril/

      Ik kan eerlijk zeggen dat ik van de onheilsprofetessen gehouden heb. Het woord ‘irritant’ is dus niet van mij!

      Je reactie is anoniem maar ontwapenend.
      Beter dan die van een andere dochter die me gisteren toevoegde:

      “Weet je dat jezelf de oorzaak bent van Parkinson. Jij heb de satan toegelaten door de wortel van bitterheid. Maak een nieuwe waarin je verklaart dat je het hem (…) heeft vergeven dan is de weg vrij voor jouw genezing.”

      Ja zuster, jij ook het beste gewenst😉

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s