Mijn waarde vriend Job !

Gkv Emmaus 3 juli 2016

#durftevragen serie #7

de bijbel ligt open bij Job 16

 

1      Mijn waarde vriend Job !

9127950_f520

Naast al het andere onheil dat ons is overkomen, ben ik nu ook nog ziek geworden en als ik mag afgaan op het ernstige gezicht dat de dokter heeft getrokken toen hij mij onderzocht had, misschien nog erger dan jij. Meer nog dan vroeger ben ik daarom gerechtigd mij met jou te meten en je vrienden opzij te dringen, die zo precies geweten hebben hoe het leven in elkaar zit. 

Wij beiden, wij weten het niet. Wij hebben geen antwoord, alleen maar vragen, vragen, vragen. Jij hebt aan de gerechtigheid getwijfeld van God en je hebt hem met een proces gedreigd, omdat hij je onrechtvaardig behandeld had. Alleen heb je vergeefs naar een rechtbank gezocht die in deze zaak bevoegd zou zijn. Want God – met welk een bitterheid heb je dat moeten bekennen – is zijn eigen rechter en laat geen beroepsinstantie boven zich toe. 

drie-rode-rozenEn toch, Job, ik heb er geen vrede mee dat je gezwicht bent en je proces niet hebt doorgezet. Ik kan je duldzaamheid niet verdragen. Er moet recht worden gesproken tussen jou en God, en ik, een waardeloze, sta aan jouw kant. Wij moeten een Rechtbank samenstellen, niet van hemelse hoogverheven wezens, niet van oude wijze mannen, niet van wijsgeren of rechtsgeleerden, maar van kinderen of van hen die het hebben verstaan kinderen te blijven. Een Rechtbank van eenvoudigen stel ik voor. Want niet het verstand moet spreken en zelfs niet de wijsheid die uit het verstand is afgeleid, maar het mensenhart dat liefde kent. Als dat hart hem zal roepen zal God verschijnen en Hij zal antwoord geven op elke aanklacht, omdat Hij weet dat zonder liefde zijn schepping vergaat. En jij, Job, zult de aanklager zijn en de havelozen, de kinderlozen, de vader- en moederlozen, de door de wereld verdoemden, de verdrukten en allen die vereenzaamd zijn, zul je oproepen als je getuigen. 

Heftig, deze brief aan Job.

Holocaust-Survivors-a0001

Geschreven door ene Salomon Zeitscheck, in een boek van Abel Herzberg, Drie rode rozen. Deze Poolse jood heeft alle reden om zich na de 2e wereldoorlog te beklagen. Z´n drie kinderen zijn dood, z´n vrouw heeft zelfmoord gepleegd en van z´n 82 familieleden is er welgeteld 1 teruggekomen.

Wat zeg je tegen zo iemand?

Wat zeggen wij tegen iemand in grote ellende?

grief-support.jpg

  • Hoe troost ik Leo en Atie als ze hun baby moeten gaan begraven?
  • Wat zeg ik tegen Johannes? Een veertiger die op de Paaz zit. Burnout door tinnitus – altijd een piep in je oor. Z’n vrouw is bij hem weg. De wanhoop bracht hem vroeger dit jaar bijna tot suïcide.
  • Mag ik vanuit het geloof iets zeggen tegen Sara die als kind misbruikt is? De dader / vader ging vrijuit maar zij heeft levenslang …

Wat zeggen we als vrienden tegen Job?

2      Spreken is zilver …

job-en-zijn-vrienden

Ze gaan naar hem toe. Dat is één.

Niets is zo pijnlijk als dat mensen je vermijden. Alsof jij een ziekte hebt. De mensenmassa wijkt uiteen als het water in de Rietzee. Liever een aai over je rug, een knuffel, ik vind ‘t zo erg – maar dan ben je wel gezien in je verdriet.

Ze gaan zwijgend bij Job zitten. Dat is twee.

  • U komt zeker vertellen dat onze baby in de hemel is en dat we niet verdrietig hoeven te zijn, zegt Leo. – Nee jongens. Ik wil gewoon bij jullie zijn in je verdriet. Zwijgen is goud.
  • Ik had gedacht dat je zou gaan preken, dat ik m’n vader moet vergeven, zegt Sara als ik voor de 2e keer bij haar kom. Maar je zat er alleen maar. Je luisterde naar me.
  • Heb jij zelf steun aan je geloof? vraagt Johannes [ex-GKv] nieuwsgierig. Vertel eens …

Ze gaan God verdedigen. Dat is helaas drie.

  • God heeft jullie baby naar zijn hemel gehaald, zegt Atie’s oma. Hij vond haar zo lief dat hij haar de omweg via deze wereld wilde besparen … Wees maar blij.prentbriefkaart-god-leidt-jou.jpg
  • Kijk, zegt Johannes, zulke kaarten krijg ik uit de kerk van m’n ouders.
  • Mag ik dit wel voelen? Sara is onzeker als ze vertelt over haar Lieve vader vuile schurk. [i]

Naar Job toegaan is echte vriendschap.

Samen met Job zwijgen is puur goud.

Maar houd dan alsjeblieft je stomme kop!

  • Wij waren zeker niet blij genoeg, denkt Leo, als oma zoiets zegt. Anders had God z’n kind wel bij ons laten blijven. Eigen schuld …
  • Die suikerzoete kaarten met bijbeltekst zijn voor patiënten op de Paaz een vloek.
  • Mijn pastorale bezoeken trouwens ook. Als ik zo nodig uit de bijbel moet lezen. En in elk geval het probleem moet oplossen en mijn God verdedigen.

Zo, die vrienden hebben een flink pak op hun falie gehad. Lekker makkelijk …

Hoe zit ’t met Job zelf?

Daarover gaat de brief van Salomon Zeitscheck.

job-trusting-god-despite-afflictions-1-1-GoodSalt-prcas2166

3      Job is onschuldig

Job was op de goede weg, schrijft Solomon. Hij klaagde over het onrecht dat hem werd aangedaan. Door mensen: z’n vrouw en z’n vrienden. Maar ook en vooral door God.

Waarom hebt u mij zo in het vizier? Psalm 8 en 139 zijn niet alleen mooi.

Wat is de mens dat u aan hem denkt? Elke ochtend dringt u zich aan hem op.

Heer u bent altijd bij mij. Wanneer kijkt u ff de andere kant op zodat ik kan slikken?

Heb ik iets misdaan? Heb ik gezondigd?

Psalm 18 en 26 mag Job in de mond nemen.

Heer, uw wetten stonden mij voor ogen. Ik heb niet stiekem naar blote vrouwen gekeken. M’n eten gedeeld met weeskinderen en daklozen. Eerlijk geleefd voor u. [ii]

Mijn wandel is naar uw gebod. M’n vrouw is getuige. U zelf hoor ik ‘t zeggen in de hemel: rechtschapen, onberispelijk, godvrezend en het kwaad mijdend.

Job is niet arrogant maar wel zelfbewust.

Hij weet wat erfzonde is: Komt ooit een reine uit een onreine? Niet één.

Maar dit is geen theologie. Dit is ervaring.

De grote vraag van dit bijbelboek is niet of Job staande zal blijven en z’n geloof zal behouden. Maar wat heeft Job aan Jahwe, die z´n boezemvriend de inzet maakt van een rare weddenschap met z´n aartsvijand? Hoe integer is God? [iii]

Job verwoordt het zo in hoofdstuk 9:

Was er maar iemand die tussen ons rechtsprak,

die over ons beiden zijn gezag kon laten gelden.

Dan zou zijn hand mij niet meer straffen

en zijn verschrikking mij niet meer overweldigen.

Dan zou ik spreken zonder hem te vrezen –

Hij daagt God uit, de Ontzagwekkende. Geef antwoord, God. Doe toch ’s normaal man!

4      Godgeklaagd !

Staat dat echt in de bijbel?

Mensen zijn verrast als ze het Hooglied lezen: bijbelse prikkellectuur. Prediker: existentialisme avant la lettre. Maar dus ook Job: die vrome vloeker. [iv]

13557801_666351273511882_7890181642421394073_nEen tijdje terug pleitte Rikko Voorberg in de NRC voor meer vloeken. “We geven het geen plekje, we laten het niet los, we vragen dringend om de aandacht van het allerhoogste wat er is voor dat vervloekte kwaad wat zich onder onze neus afspeelt.” God verdoeme dat onrecht! [v]

De bond-tegen-het-vloeken was niet blij. Ik denk ook niet dat we de gvd’s zo moeten laten rollen. – Maar ik denk dat Job op de ashoop en Jezus bij het graf van Lazarus dichtbij Rikko Voorberg komen. Boosheid is bijbels.

Wat vindt u van Job en z’n reactie?

De Heer heeft gegeven, de Heer heeft genomen, de naam van de Heer zij geprezen.

Is dat een uit het hoofd geleerd catechisatielesje, zoals moderne theologen zeggen? [vi] De echte Job krijg je pas later te zien. – Of is dit een geloofsuitspraak waar Jahwe blij mee is?

Al het goede aanvaarden we van God, zouden we dan het kwade niet aanvaarden?

Is dat een volksgeloof alsof God goed en kwaad stuurt? Wij voelen ons eerder thuis bij Job z’n vrouw. Wat moet je met die god?

Ik zou willen dat er iemand echt naar me luisterde. Alles wat ik gezegd heb, is de waarheid. Laat de machtige God nu maar reageren.

Is het gepast om zo tegen God te praten? Of is het juist jammer dat Job z’n klacht later intrekt?

Ik herroep m’n woorden en ik doe boete in stof en as …

Even een denk- of zelfs adempauze.

Intussen zingen we uit Psalm 88 vers 4 en 5.

5      Ik roep u steeds

Een kind dat door z’n ouders mishandeld wordt, vlucht om hulp naar … z’n ouders. Daarom is ’t zo gemeen. Die lieve vader is een vuile schurk.

Job vlucht van God weg naar God.

Maar nog heb ik in de hemel mijn getuige,

nog heb ik daar mijn pleitbezorger.

Zijn mijn vrienden soms mijn voorspraak?

Nee, in tranen zien mijn ogen op naar God.

Laat hij oordelen tussen mens en God,

zoals tussen een mens en zijn gelijke.

Solomon Zeitscheck blijft God voor de aardse rechtbank dagen: de havelozen, de kinderloze, de moedeloze mensen. Wie anders?

Job weet dat z’n vrienden hem niet kunnen helpen. Zijn oog ‘druipt naar’ God [SV].

janus

Job beroept zich tegen God op God.

Theologisch klopt dat van geen kanten. Hoe kan die ene god nu z’n tegenstander en meteen ook z’n pleitbezorger zijn? Is de Heer een god met een januskop – met twee gezichten?

Dit is geen theologie, zei ik al eerder. Dit is de ervaring van het geloof. En van de gelovigen. Sara die misbruikt is. Johannes met die piep in z’n oor. Atie en Leo met het kleine witte kistje.

Mooi om te merken in een pastoraal gesprek. [vii] Dat mensen zelf God ter sprake brengen en dat ze de dubbelspraak van Job herkennen. Zo is het precies! [viii]

Egbert Brink – Counseling for Trauma Victims from William Carey Int’l University on Vimeo.

Job zoekt in God naar God.

Is het heel gereformeerd om te zeggen dat Job de Here Jezus zocht? God is immers barmhartig en rechtvaardig. Jezus is mens en toch God. De redding komt van God om God te verzoenen.

Job vond Jezus’ liefde in God.

Over hem zingen we nu samen:

Zie je de wonden zo diep?

De hand die aarde en hemel schiep

vergaf de hand die hem sloeg


 

[i] http://www.digibron.nl/search/detail/012e9365dcce1cda778f8e70/lieve-vader-vuile-schurk

[ii] http://www.juichtaarde.nl/index.php/artikelen/9-psalmen/30-rechtvaardig-gedrag-als-reden-voor-verlossing

http://www.brill.com/according-my-righteousness

[iii] https://boereninbergen.wordpress.com/2016/02/18/het-leed-het-vuil-en-de-laster/

[iv] Simon Schoon: Eerherstel voor Job [1995] h. 2.

[v] http://www.nrc.nl/next/2014/09/04/rollende-godverdommes-1416050

[vi] Herman Wiersinga: Verzoening met het lijden? (1975) 36vv.

Harold S. Kushner: My Ongelukskind (1983) h. 2.

[vii] https://www.createspace.com/4347076

[viii] http://vimeo.com/48232843

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s