Omgaan met tradities

preek voor de Emmauskerk op 16 maart 2014

de bijbel ligt open bij Matteus 15 vers 1-20

zo doen we dat

Het was de eerste keer dat het jonge stel samen kerst vierde. Pas getrouwd. Samen de kerstboom optuigen. Gezellig het kerstdiner klaarmaken. Lekker, zo met z’n tweetjes!

De jonge bruid maakte een rollade, volgens oma’s recept. Vlees snijden. Kruiden erop. Touwtje erom. – En net voor hij in de pan ging, sneed ze de kop en de kont eraf.

–          Waarom doe je dat? vroeg hij.

–          Dat hoort zo, zei ze. Zo doet mijn mama ‘t ook altijd. Zo is de rollade het lekkerst.

rollade

Hier gaat ’t over. Dat hoort zo. Zo heb ik ‘t van mijn mama geleerd. In één woord: tradities.

Traditie komt uit het Latijn. Tradere is zoiets als doorgeven, overhandigen, toevertrouwen. Je krijgt iets overgeleverd van je voorouders. Zo doen we dat. Zo hoort ‘t.

tradities zijn goed

Dat kan van alles zijn. Drie voorbeelden.

  • Op zondag ontbijten we als gezin. Door de week vliegen we elkaar voorbij. Op zondag zitten we tegelijk aan tafel. Croissantjes. Krentenbrood. Zo doen we dat.
  • In de kerk stelt de ouderling de dominee voor. En hij geeft hem daarna een hand. Zo hoort ‘t.

handshake

  • En als de voorganger vergeet om de wet van God voor te lezen, schrik je wakker. Je bent eraan gewend. In de ochtenddienst lezen we Gods geboden voor.

Zo zit je leven vol met tradities. En daar is niks mis mee. Je hoeft niet elk ding opnieuw uit te vinden. Er is al eerder over nagedacht. Zo is er een stramien ontstaan. Dat is een rustig idee. Je loopt mee in een lange stoet.

Maar … je moet geen meeloper worden! Zelf nadenken over tradities. Waarom snijdt oma de rollade aan beide kanten af? Doorvragen over de achtergrond van een gewoonte.

tradities en God

Ook je leven als kind van God wordt bepaald door tradities. Dat snappen de kinderen.

  • Mama leert je bidden. Handen samen. Ogen dicht. Eerbiedig. Zelfs de kleintjes weten dat al: amen!
  • Aan tafel gaan we uit de bijbel lezen. De kinderbijbel. Ieder z’n eigen bijbel. Er zijn verschillende manieren. Maar vaak is het bijbellezen gekoppeld aan het eten.
  • En heel wat kinderen gaan naar bed met Ik ga slapen ik ben moe. Heb je je gebedje al gezegd? Zo hoort dat.

Dat zijn goede tradities. Maar het geloof van je moeder en je oma moet op den duur wel je eigen oprechte geloof worden (2 Ti 1:5).

Ik-ga-slapen-ik-ben-moe-1kl

  • Als je 16 bent en je bidt nog steeds Ik ga slapen ik ben moe … Heb je nog nooit zelf met God gepraat?
  • Je gaat op kamers. Eten doe je niet meer aan tafel maar met je bord op schoot voor de tv. Schiet je bijbellezen er nu ook bij in?
  • Je komt in een andere kerk. Daar bidden ze in groepjes of met de handen omhoog of allemaal door elkaar. Is dat eerbiedig?

tradities ≠ God

God heeft niks tegen tradities. Maar tradities zijn geen god. Juist in de kerk moeten we dat luid en duidelijk tegen elkaar zeggen.

Die fout maak je zomaar. Wij zijn gewend om ’t zo te doen. Dus – zo hoort ‘t. Dus – zo wil de Heer het. De traditie wordt God.

img_1259Avondmaal vieren we vier keer per jaar. Niet vaker. Het is heilig avondmaal. We moeten er serieus mee omgaan. Een lang formulier. Een week van voorbereiding. Zo wil God dat.

Dat heb ik van huis uit meegekregen.

Ik weet nog hoe verrast ik was toen ik ontdekte:

  • dat Calvijn het elke week wilde vieren [zo doen wij dat gaat vaak maar 50 jaar terug]
  • dat de eerste gemeente in Jeruzalem elke dag het brood brak [niks voorbereiding, nul avondmaalsformulier]

Elke traditie moet geregeld bevraagd worden en zo nodig opnieuw overwogen. Dat is niet typisch christelijk. De nummer 1 van de top-100 van Nederlandse tradities – jawel, ik heb ’t over Sinterklaas en Zwarte Piet – blijkt in onze tijd anders te vallen dan 100 jaar terug.

sint-en-zijn-pieten

Het is altijd goed om terug te vragen en te heroverwegen.

de farizeeërs

Dat is precies wat gebeurt in Matteus 15.

Er komt kritiek op Jezus en z’n leerlingen. Ze wassen hun handen niet voor ze brood eten.

De farizeeërs zijn daar juist heel strikt in:

Zij gaan pas eten als ze eerst met een beetje water hun handen hebben gewassen. Iets wat van de markt komt, eten ze pas als ze ‘t eerst hebben schoongespoeld. En zo hebben ze nog andere gewoontes, zoals het omspoelen van bekers, kruiken en kannen. Marcus 7 vers 3-4.

Daar is niks mis mee. Hygiënisch werken is OK. Ook de achterliggende gedachte – wij zijn een heilig volk – is bijbels. Houd jezelf schoon!

Maar Jezus vraagt dieper door. Hij ziet hoe de farizeeërs zich afscheiden van de massa die de wet niet kent. “Wij zijn schoon maar hullie zijn smerig.” Een harde opstelling.

En hij wordt helemaal giftig als hij ziet hoe egoïstisch ze zijn. Met al hun vrome praatjes laten ze de tollenaars en hoeren stikken in de zonde. Weet je nog, Matteus 9? Ja, hun eigen ouders laten ze creperen, die schijnheiligerds!

Dat is wat Jezus zegt in vers 3 tot 6:

Hij gaf hun ten antwoord: ‘En waarom overtreedt u het gebod van God, alleen om uw eigen traditie in stand te houden? Want God heeft gezegd: “Toon eerbied voor uw vader en moeder,” en ook: “Wie zijn vader of moeder vervloekt, moet ter dood gebracht worden.” Maar u leert: “Wie tegen zijn vader of moeder zegt: ‘Alles wat van mij is en voor u van nut had kunnen zijn, bestem ik tot offergave,’ die hoeft zijn ouders geen eerbied te tonen.” Zo ontkracht u het woord van God uit eerbied voor uw eigen traditie.

unnamedHeb eerbied voor je vader en je moeder. Dat is het 5e gebod. Zo wil de Heer het.

Nou zeg ik tegen m’n oude moeder: Sorry ma, ik kan je niet helpen. De hoge kosten van het verzorgingstehuis. Je eigen risico. De rollator en de rolstoel. – Ik zou wel willen, maar ik wil m’n kerkelijke bijdrage betalen in de Emmaus. Het geld waarmee ik u kan ondersteunen, heb ik bestemd voor God. Jammer joh!

Helemaal erg, omdat ik dat geld gewoon zelf gebruik voor mijn dingen. “Ik heb het bestemd voor God – eh … later, na m’n dood of zo.”

Jullie hollen met je traditie Gods gebod uit.

tradities tegenover God

Dat is vlijmscherp. Niks tegen tradities. Op zichzelf. – Maar helpen ze je verder om God te dienen? Die vraag moet je stellen.

Het is best een goede gewoonte om de wet van God voor te lezen in de kerkdienst. Maar er zitten ook risico’s aan:

  • ik kan ’t voorlezen zonder na te denken
  • je kunt oppervlakkig luisteren: ja, hier heb ik me wel aardig aan gehouden
  • we kunnen te gemakkelijk 1-op-1 de lijn doortrekken naar vandaag – dan wordt de zondag nu een christelijke sabbat, met alle beperkingen en regeltjes die erbij horen

2793325203

Ik wil best de christelijke leefregels aan jullie voorhouden. Maar dan altijd vanuit Jezus en door de heilige Geest. En denk vooral na over wat dat in onze tijd betekent.

Jezus stelt de kernvraag in vers 9: God vereren of voorschriften van mensen – wat is je punt? De Heer is niet blij met lippendienst. M’n kind, geef mij je hart (Sp 23:26).

Dat is wel iets om over na te denken.

Je gebedsleven kan lippendienst worden. Af en toe zeg je een rijmpje op. Je voelt je happy bij die gewoonte. Maar je hebt nooit van hart tot hart contact met de Levende.

Je leest aan tafel trouw de bijbel. Van kaft tot kaft. Maar je praat er nooit over. Je kinderen voegen zich in die lege traditie. Maar zo gauw ze de deur uitgaan, kappen ze ermee. Dat lege testament … het enige wat je weggooit, is de verpakking.

focus op God

Ik ben blij met kritische jonge mensen in onze kerk. Die vragen stellen. Waarom doen we dat zo? Wat zit er achter die tradities?

Ik ben blij met toetreders die van huis uit niet gereformeerd zijn. Zij openen ons de ogen als ze doorvragen. Waarom ga je twee keer naar de kerk? Waarom worden vrouwen in de kerk gediscrimineerd?

Ik ben bang voor routine. De automatische piloot. Zo doen we dat gewoon. Zo hoort ‘t. Sleur in de omgang met God is dodelijk.

autopilot-from-airplane

Laat er maar gediscussieerd worden over de vrouw in het ambt. Als we maar voortdurend de vraag stellen: Is dit een traditie – leringen van mensen, zo zijn we ’t gewend, hier voelen we ons happy bij – of is het een gebod van de Heer – zo staat ’t in de bijbel, al gaat ’t tegen de cultuur of tegen mijn gevoel in – ?

Dat is niks nieuws. De klassieke Nederlandse geloofsbelijdenis zegt het al in artikel 7:

Men mag geen geschriften van mensen, hoe heilig de schrijvers ook geweest zijn, op één lijn stellen met de goddelijke Schriften, ook de gewoonte [traditie] niet met Gods waarheid — want de waarheid gaat boven alles — en evenmin het grote aantal, de ouderdom, de ononderbroken voortgang in de tijden [het is altijd zo geweest]. Daarom verwerpen wij uit de grond van ons hart alles wat met de bijbel niet overeenkomt.

Jezus is de redder

Dat is waar het om gaat in Matteus 15.

De farizeeërs zijn zo bezig met de buitenkant dat ze de binnenkant missen. Gods liefde voor hen. En voor andere mensen. Barmhartigheid wil ik, geen offers (9:13).

Daarom vallen ze Jezus aan. Ze willen schone handen houden, dus maken ze vuile handen in het afwijzen van Gods messias. Ze willen in hun comfort zone blijven.

Je redding ligt nooit bij mensen. Zoek ’t niet in jezelf. De vaders van vroeger. De helden van nu. Alleen Jezus kan je redden.

rollade

O ja, nog even over die kerstrollade. Waarom snijd je de beide uiteinden eraf?

De moeder van het meisje wist ‘t ook niet. En dus ging ze ‘t aan oma vragen. Oma, waarom snijdt u altijd de kop en de kont van de rollade eraf?

Ach lieverd, zei oma. Ik had een braadpan die te klein was. De rollade paste er net niet in …

We eindigen met het vervolg van Matteus 15. Die allochtone vrouw. Die zich geen snars van regeltjes en tradities aantrekt. Ze barst overal doorheen. Om haar zieke dochter voor Jezus neer te leggen. En ze wordt beloond. Ja, zo kan het ook.

Matteus 15 vers 21-28:

En weer vertrok Jezus; hij week uit naar het gebied van Tyrus en Sidon. Plotseling klonk de roep van een Kanaänitische vrouw die uit die streek afkomstig was: ‘Heb medelijden met mij, Heer, Zoon van David! Mijn dochter wordt vreselijk gekweld door een demon.’ Maar hij keurde haar geen woord waardig. Zijn leerlingen kwamen naar hem toe en vroegen hem dringend: ‘Stuur haar toch weg, anders blijft ze maar achter ons aan schreeuwen.’ Hij antwoordde: ‘Ik ben alleen gezonden naar de verloren schapen van het volk van Israël.’ Maar zij kwam dichterbij, wierp zich voor hem neer en zei: ‘Heer, help mij!’ Hij antwoordde: ‘Het is niet goed om de kinderen hun brood af te nemen en het aan de honden te voeren.’ Ze zei: ‘Zeker, Heer, maar de honden eten toch de kruimels op die van de tafel van hun baas vallen.’ Toen antwoordde Jezus haar: ‘U hebt een groot geloof! Wat u verlangt, zal ook gebeuren.’ En vanaf dat moment was haar dochter genezen.


Bij deze preek hoort een PowerPoint presentatie.

Klik hieronder om die te bekijken of te downloaden.

Advertenties

4 Reacties op “Omgaan met tradities

  1. ook een goeie traditie is dat je weer jarig bent elk jaar VAN HARTE GEFEICITEERD met je 60ste verjaardag!!!en geniet er van

  2. Pingback: Kostelijke tradities | De bijbel als groot-verhaal lezen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s